Odejście bliskiej osoby uderza w rodzinę także finansowo. Rachunki za trumnę, miejsce na cmentarzu i ceremonię pojawiają się w kilka dni, gdy najtrudniej myśleć o urzędach. Stąd tyle pytań o zasiłek pogrzebowy: ile wynosi, komu przysługuje i jak szybko trafia na konto.
Ile wynosi zasiłek pogrzebowy po podwyżce?
Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Poprzednia stawka, czyli 4000 zł, obowiązywała od 2011 roku i coraz słabiej pokrywała ceny usług pogrzebowych. Kwota podlega waloryzacji od 1 marca, ale tylko wtedy, gdy średnioroczna inflacja przekroczy 5 procent, co zdarza się rzadko.
O wysokości świadczenia decyduje data śmierci, a nie data pogrzebu ani złożenia wniosku. Wniosek można złożyć w ciągu roku, więc rodziny, które dopiero teraz rozliczają pogrzeb z 2025 roku, dostaną starą stawkę 4000 zł. Ta zasada bywa zaskoczeniem, dlatego doświadczone firmy, takie jak Calvaria Zakład Pogrzebowy Ciechanów Tadeusz Antosik, tłumaczą ją przy pierwszej rozmowie, zanim powstanie kosztorys pogrzebu.
Komu przysługuje zasiłek pogrzebowy?
Świadczenie trafia do tego, kto zapłacił za pogrzeb, a brak pokrewieństwa nikogo nie wyklucza. Wniosek złoży sąsiad, przyjaciel, pracodawca, gmina czy parafia. Różnica dotyczy kwoty, bo członek najbliższej rodziny dostaje pełne 7000 zł niezależnie od kosztu pochówku, a pozostali odzyskują tyle, ile udokumentują. Do pełnej kwoty uprawniony jest ściśle określony krąg bliskich:
- Świadczenie otrzyma małżonek zmarłego, także po orzeczonej separacji.
- Uprawnieni są także rodzice, a na równi z nimi macocha oraz ojczym.
- Kwota należy się dzieciom własnym, adoptowanym i dzieciom drugiego małżonka.
- O wypłatę wystąpią też rodzeństwo, dziadkowie i wnuki zmarłego.
Gdy koszty pokryło kilka osób, ZUS dzieli kwotę proporcjonalnie do wydatków, a każdy z płatników składa osobny wniosek z własnymi rachunkami.
Jakie dokumenty trzeba przygotować do ZUS-u?
Lista dokumentów wygląda groźnie tylko na pierwszy rzut oka. Podstawą jest wniosek na druku Z-12, a większość załączników zbiera się przy okazji wizyty w urzędzie stanu cywilnego. Potrzebne będą:
- Odpis skrócony aktu zgonu, który ZUS może pobrać sam.
- Oryginały rachunków za pogrzeb, także tych z parafii.
- Odpis aktu urodzenia lub małżeństwa, który potwierdza pokrewieństwo.
Wykaz dokumentów wraz ze wzorem druku zebrano w oficjalnej karcie usługi https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-zasilek-pogrzebowy, która wyjaśnia też, jak upoważnić zakład pogrzebowy do odbioru świadczenia. Rodzina nie musi wtedy wykładać całej kwoty z góry.
Ile czasu jest na wniosek i kiedy przyjdą pieniądze?
Na złożenie wniosku rodzina ma 12 miesięcy od dnia śmierci. Wyjątkiem są sytuacje, w których zwłok nie udało się odnaleźć lub zidentyfikować. Wtedy termin biegnie od dnia pogrzebu, a do wniosku dołącza się zaświadczenie policji albo prokuratury.
Wypłata następuje w ciągu 14 dni kalendarzowych od wyjaśnienia ostatniej okoliczności, czyli w praktyce od chwili, gdy komplet dokumentów znajdzie się w ZUS. Od decyzji odmownej przysługuje bezpłatne odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w ciągu miesiąca.
Czy 7000 zł wystarczy na pogrzeb?
Wszystko zależy od regionu i zakresu ceremonii. Skromne pożegnanie z kremacją i miejscem w istniejącym grobie rodzinnym zwykle mieści się w kwocie świadczenia. Tradycyjny pochówek z dębową trumną, opłatą za nowe miejsce, oprawą muzyczną i stypą dla kilkudziesięciu osób często ją przekracza.
Dlatego o pieniądzach warto rozmawiać otwarcie już na starcie i prosić o rozpisany kosztorys zamiast jednej sumy na końcu. Rzetelny zakład dobierze usługi do możliwości rodziny, przejmie formalności i rozliczy zasiłek bezpośrednio z ZUS. Jedna szczera rozmowa potrafi oszczędzić tygodnie krążenia po urzędach.